Ξένες επενδύσεις στην Ελλάδα: μια πρακτική επισκόπηση
Δομή συναλλαγής και κανονιστικές εγκρίσεις για επενδύσεις στην Ελλάδα — τι επηρεάζει το χρονοδιάγραμμα της συναλλαγής και τι όχι.
Η Ελλάδα συνεχίζει να αποτελεί προορισμό διεθνών επενδύσεων σε ένα ευρύ φάσμα κλάδων, από τα ακίνητα, την ενέργεια και τις υποδομές έως τον τουρισμό, τα logistics, την τεχνολογία και τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες.
Για τους διεθνείς επενδυτές, ωστόσο, τα πρακτικά ερωτήματα σπάνια αφορούν την ελκυστικότητα της αγοράς· αφορούν κυρίως τη σωστή αλληλουχία των ενεργειών: τι πρέπει να έχει προηγηθεί της υπογραφής, τι μπορεί να προχωρήσει παράλληλα με τον νομικό έλεγχο και τι αποκτά σημασία μόνο μετά την ολοκλήρωση της συναλλαγής.
Έλεγχος ξένων άμεσων επενδύσεων στην Ελλάδα
Η Ελλάδα θέσπισε ειδικό πλαίσιο ελέγχου ξένων άμεσων επενδύσεων (FDI) με τον Ν. 5202/2025, σε εφαρμογή του ευρωπαϊκού πλαισίου που θεσπίζεται με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2019/452. Το καθεστώς εφαρμόζεται σε επενδύσεις που πληρούν τις σχετικές προϋποθέσεις και πραγματοποιούνται από επενδυτές τρίτων χωρών,
καθώς και, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, σε επενδύσεις από επενδυτές της ΕΕ όταν υφίσταται έλεγχος ή σημαντική συμμετοχή προσώπων, οντοτήτων ή κυβερνήσεων τρίτων χωρών κατά τρόπο που ενεργοποιεί τον μηχανισμό ελέγχου. Οι επενδύσεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής ελέγχονται για λόγους ασφάλειας ή δημόσιας τάξης.
Το ελληνικό καθεστώς διακρίνει μεταξύ ευαίσθητων και ιδιαίτερα ευαίσθητων τομέων. Στους ευαίσθητους τομείς περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η ενέργεια, οι μεταφορές, η υγεία, οι τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών και οι ψηφιακές υποδομές. Στους ιδιαίτερα ευαίσθητους τομείς περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η άμυνα και η εθνική ασφάλεια, η κυβερνοασφάλεια, η τεχνητή νοημοσύνη, οι λιμενικές υποδομές, οι κρίσιμες υποθαλάσσιες υποδομές και ορισμένες τουριστικές υποδομές σε παραμεθόριες περιοχές. Τα εφαρμοζόμενα κατώφλια και οι προϋποθέσεις διαφέρουν ανάλογα με τον τομέα και τη φύση της επένδυσης.
Η διάκριση αυτή έχει πρακτική σημασία ήδη από το στάδιο σχεδιασμού της συναλλαγής. Η υπαγωγή της επένδυσης σε συγκεκριμένο τομέα και το αντίστοιχο κατώφλι μπορούν να καθορίσουν εάν απαιτείται έλεγχος FDI και, κατ’ επέκταση, εάν η σχετική διαδικασία πρέπει να ενταχθεί στο χρονοδιάγραμμα της συναλλαγής.
Στην πράξη, η κατάταξη της επένδυσης ως προς τον σχετικό τομέα θα πρέπει επομένως να εξετάζεται έγκαιρα — ιδανικά πριν από την υπογραφή του term sheet. Εφόσον απαιτείται έλεγχος FDI, η έγκαιρη αναγνώρισή του επιτρέπει την ενσωμάτωση της σχετικής διαδικασίας στην κρίσιμη διαδρομή προς την ολοκλήρωση της συναλλαγής και στον συνολικό σχεδιασμό του χρονοδιαγράμματος.
Δόμηση γύρω από το κανονιστικό πλαίσιο
Πέρα από τον έλεγχο FDI, το εφαρμοστέο κανονιστικό πλαίσιο εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον κλάδο-στόχο: τα έργα ενέργειας και υποδομών απαιτούν, ανάλογα με τη φύση τους, ειδικές αδειοδοτήσεις και περιβαλλοντικές εγκρίσεις· οι επενδύσεις σε ακίνητα μπορούν, ανάλογα με το ύψος και τη φύση τους, να συνδέονται με το πλαίσιο της Golden Visa, καθώς και με περιορισμούς για την απόκτηση ακινήτων από πρόσωπα εκτός ΕΕ σε ορισμένες παραμεθόριες περιοχές· οι εταιρείες-στόχοι στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και των υπηρεσιών πληρωμών μπορεί να υπόκεινται σε εποπτικές απαιτήσεις της Τράπεζας της Ελλάδος ή, ανάλογα με τη δραστηριότητά τους, της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς.
Το κρίσιμο είναι οι απαιτήσεις αυτές να ενσωματώνονται στον σχεδιασμό της συναλλαγής από την αρχή. Η εταιρική και χρηματοδοτική δομή, καθώς και η κατανομή των σχετικών κινδύνων στα συμβατικά κείμενα, πρέπει να διαμορφώνονται έχοντας εξαρχής χαρτογραφήσει τις απαιτήσεις του συγκεκριμένου κλάδου, ώστε να αποφεύγονται ουσιώδεις προσαρμογές σε μεταγενέστερο στάδιο.
Τι σημαίνει αυτό για το χρονοδιάγραμμα
Η πιο συχνή αιτία καθυστέρησης δεν είναι η ίδια η ανάλυση των κανονιστικών και αδειοδοτικών απαιτήσεων, αλλά η παραδοχή ότι μπορεί να ξεκινήσει μετά την υπογραφή. Οι απαιτούμενες εγκρίσεις, όπου προβλέπονται, εντάσσονται στο ίδιο χρονοδιάγραμμα με τους όρους χρηματοδότησης και τις εταιρικές εγκρίσεις. Η ενσωμάτωσή τους στον σχεδιασμό της συναλλαγής από την αρχή, αντί της αναγνώρισης των σχετικών εξαρτήσεων σε μεταγενέστερο στάδιο, είναι συχνά αυτό που επιτρέπει στη συναλλαγή να παραμείνει εντός του χρονοδιαγράμματος που έχουν συμφωνήσει τα μέρη.
Το άρθρο αυτό έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Για συμβουλές σχετικά με συγκεκριμένη υπόθεση, επικοινωνήστε μαζί μας.