Τι σημαίνει ο Κανονισμός της ΕΕ για την Τεχνητή Νοημοσύνη στην αδειοδότηση τεχνολογίας
Η κατηγοριοποίηση κινδύνου είναι πλέον ζήτημα και συμβατικής διαχείρισης, όχι μόνο συμμόρφωσης — πώς κατανέμονται οι υποχρεώσεις του Κανονισμού μεταξύ παρόχου και και φορέα εφαρμογής.
Ο Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη (EU AI Act) εισάγει ένα πλαίσιο ρυθμιστικής προσέγγισης βάσει κινδύνου, με διαφορετικές κατηγορίες και υποχρεώσεις ανάλογα με τη φύση και τη χρήση του συστήματος. Για τις εταιρείες που αδειοδοτούν ή αποκτούν δικαιώματα χρήσης τεχνολογιών ΤΝ στην Ελλάδα ή από την Ελλάδα, η πρακτική συνέπεια είναι ότι η κατηγοριοποίηση κινδύνου δεν αποτελεί πλέον μόνο ζήτημα συμμόρφωσης, αλλά και συμβατικό ζήτημα που πρέπει να αντιμετωπίζεται στην ίδια τη σύμβαση αδειοδότησης: ποιος είναι υπεύθυνος για την αξιολόγηση της κατηγορίας του συστήματος, με ποια κριτήρια πραγματοποιείται η αξιολόγηση και τι προβλέπεται συμβατικά σε περίπτωση αλλαγής της κατηγορίας κινδύνου ή του προβλεπόμενου σκοπού χρήσης του συστήματος.
Πάροχος ή φορέας εφαρμογής: το ζήτημα της κατανομής
Ο Κανονισμός διακρίνει μεταξύ παρόχων (που διαθέτουν ένα σύστημα ΑΙ στην αγορά ή το θέτουν σε λειτουργία) και φορέων εφαρμογής (που το χρησιμοποιούν υπό τη δική τους ευθύνη). Μια ενιαία σχέση αδειοδότησης μπορεί να καλύπτει και τους δύο ρόλους, ανάλογα με το πώς διαμορφώνεται και διατίθεται η τεχνολογία για περαιτέρω χρήση. Για παράδειγμα, ένας πάροχος SaaS μπορεί να ενεργεί ως πάροχος ενός συστήματος ή μιας λειτουργίας ΤΝ, ενώ ο πελάτης του ως φορέας εφαρμογής κατά τη χρήση του συστήματος.
Η εσφαλμένη κατανομή των ρόλων στη σύμβαση δεν μεταβάλλει το κανονιστικό καθεστώς των μερών βάσει του Κανονισμού, μπορεί όμως να καθορίσει ποιο μέρος θα επωμιστεί τελικά το κόστος συμμόρφωσης, το κόστος αποκατάστασης και την ευθύνη, εάν η κατανομή αυτή αποδειχθεί εσφαλμένη.
Συστήματα υψηλού κινδύνου και τεχνική τεκμηρίωση
Για τα συστήματα ΤΝ που εμπίπτουν στην κατηγορία υψηλού κινδύνου, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων χρήσεων που αφορούν την απασχόληση, την αξιολόγηση πιστοληπτικής ικανότητας, την επιβολή του νόμου και τις κρίσιμες υποδομές, ο Κανονισμός για την ΤΝ μπορεί να επιβάλλει υποχρεώσεις σχετικά με την αξιολόγηση συμμόρφωσης, τη διαχείριση κινδύνων, την τεχνική τεκμηρίωση και την παρακολούθηση μετά τη διάθεση στην αγορά.
Για τις συμβάσεις αδειοδότησης τεχνολογίας, είναι σημαντικό να προβλέπεται ρητά ποιος είναι υπεύθυνος για τη διατήρηση ή την παροχή της τεχνικής τεκμηρίωσης, ποιος υποστηρίζει την αξιολόγηση συμμόρφωσης και την κανονιστική παρακολούθηση, ποιος αναλαμβάνει το σχετικό κόστος και πώς ανταποκρίνονται τα μέρη σε περίπτωση που αρμόδια αρχή απαιτήσει την τροποποίηση, την επικαιροποίηση ή την απόσυρση του συστήματος.
Αλληλεπίδραση με τον GDPR και την κυριότητα πνευματικής ιδιοκτησίας
Η συμμόρφωση με τον Κανονισμό για την ΤΝ σπάνια εξετάζεται μεμονωμένα. Η προέλευση δεδομένων εκπαίδευσης συνδέεται με τον GDPR όπου εμπλέκονται δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, ενώ ζητήματα διανοητικής ιδιοκτησίας επί των αποτελεσμάτων του μοντέλου — καθώς και τυχόν βελτιστοποίησης που πραγματοποιείται με αδειοδοτημένα δεδομένα — αποτελούν ολοένα συχνότερα αντικείμενο διαπραγμάτευσης στο πλαίσιο της ίδιας συμφωνίας αδειοδότησης τεχνολογίας, αντί να αντιμετωπίζονται μέσω γενικών τυποποιημένων ρητρών.
Τα ζητήματα αυτά δεν καθορίζονται αποκλειστικά από τον Κανονισμό για την ΤΝ. Αφορούν παράλληλα τη ρύθμιση για την ΤΝ, την προστασία δεδομένων, τη διανοητική ιδιοκτησία και το δίκαιο των συμβάσεων. Συμβάσεις αδειοδότησης που καταρτίστηκαν πριν τα ζητήματα αυτά αποκτήσουν τη σημερινή εμπορική τους σημασία ενδέχεται, επομένως, να χρειάζονται επανεξέταση, ιδίως όταν δεν προβλέπουν ποιος είναι υπεύθυνος για την κανονιστική συμμόρφωση, τη χρήση των δεδομένων, την τροποποίηση του μοντέλου ή τις αλλαγές στην εφαρμοστέα κατηγοριοποίηση κινδύνου.
Το άρθρο αυτό έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Για συμβουλές σχετικά με συγκεκριμένη υπόθεση, επικοινωνήστε μαζί μας.